Klinik Biyokimya Laboratuvarinda Yapilan Analizler

1
Klinik Biyokimya Laboratuvarinda Yapilan Analizler

• Yrd.Doç.Dr. Mustafa ALTINISIK
• ADÜ Tip Fakültesi
• Biyokimya AD

2
Klinik Biyokimya Laboratuvarinda Yapilan Analizler

• Serumda yapilan analizler
• Plazmada yapilan analizler
• Tam kanda yapilan analizler
• Idrarda yapilan analizler
• Feçeste (gaitada, diskida) yapilan analizler
• Ponksiyon sivilarinda yapilan analizler
• Sinovyal sivida yapilan analizler
• BOSta yapilan analizler
• Amniyotik sivida yapilan analizler

3
Serumda yapilan analizler 1
Asit fosfataz
Prostatik asit fosfataz (PAP)
Adenozin deaminaz RTde 6-12 sa 4oCde 1 hf -70oCde 6 ay
Alanin amino transferaz (ALT, SGPT)
Albümin (Alb)


4
Serumda yapilan analizler 2
Aldolaz (ALD) RTde 8 sa 4oCde 5 gün -15oCde 15 gün
Alkalen fosfataz (ALP, AP) ve izoenzimleri

Amilaz
Serum amiloid A protein (SAA) 4oCde 72 sa -20oCde 6 ay -70oCde
5
Serumda yapilan analizler 3
Androstenedion Hemen buz üstüne Dondurarak saklanabilir
Anjiotensin konverting enzim (ACE) 4oCde 1 hf -20oCde 6 ay
?1-Antitripsin 4oCde 1 hf -70oCde 3 ay
Apolipoprotein A-1 (ApoA-1) 4oCde 4 gün -20oCde 6 ay
Apolipoprotein B (Apo B) 4oCde 1 hf -20oCde 3yil
6
Serumda yapilan analizler 4
Aspartat amino transferaz (AST, SGOT)
Total bilirubin Isiktan korumali
Konjuge bilirubin Isiktan korumali
Kalsitonin (CT) Hemen dondurarark -20oCde saklanabilir
Iyonize kalsiyum Hemen buz üstünde laboratuvara
7
Serumda yapilan analizler 5
Total kalsiyum
Karsino embriyonik antijen (CEA) 2-8oCde 24 saat -20oCde
Seruloplazmin (Cp, bakir oksidaz) 4oCde 3 gün -20oCde 4 hf
Klorür (Cl)
Total kolesterol
Kolin esteraz (S-psödokolinesteraz, SChE) RTde 6 saat 4oCde 1 hf -70oCde 6 ay
8
Serumda yapilan analizler 6
Koriyonik gonadotropin (hCG) 2-8oCde 24 sa -20oCde
Bakir (Cu)
Total kolesterol
C-Peptid -70oCde 30 gün
Kreatin kinaz (CK) ve izoenzimleri
Kreatinin Klirens testi
9
Serumda yapilan analizler 7
Dehidroepiandrosteron (DHEA) 2-8oCde 2 gün -20oCde 2 ay
Dehidroepiandrosteron sülfat (DHEA-S, DHEA-SO4) 4oCde 2 gün -20oCde 2 ay
Dihidrotestosteron (DHT) Dondurarak saklanabilir
Enolaz RTde 6-12 sa 4oCde 2 gün -20oCde 6 ay
Nöron spesifik enolaz (NSE) 2-8oCde 2 gün -20oCde uzun süre
10
Serumda yapilan analizler 8
Estradiol (E2) -20oCde saklanabilir
Serbest estriol ((FE3)
Total estriol (E3)
Estron (E1) -20oCde saklanabilir
Ferritin 2-8oCde 7 gün -20oCde 6 ay
?-Fetoprotein (AFP) 2-8oCde 2 gün -20oCde 2 ay
11
Serumda yapilan analizler 9
Folat 4oCde 24 sa -20oCde 2 ay
Fruktozamin -70oCde saklanabilir
Gastrin Hemen dondurarak -70oCde saklanabilir
Glukoz Açlik Tokluk Oral glukoz tolerans testi
?-Glutamil transferaz (GGT, glutamil transpeptidaz)
12
Serumda yapilan analizler 10
Total Heksozaminidaz (?-N-Asetil glukozamin, NAG) Kan 3oCde pihtilastirilmali ve santrifüj edilmeli -20oCde saklanabilir
Heksozaminidaz A Kan 3oCde pihtilastirilmali ve santrifüj edilmeli -20oCde saklanabilir
Heksozaminidaz B Kan 3oCde pihtilastirilmali ve santrifüj edilmeli -20oCde saklanabilir
Yüksek dansiteli lipoprotein kolesterol (HDL-C)
17-Hidroksi progesteron (17-OHP) 4oCde 4 gün -20oCde 1 ay
13
Serumda yapilan analizler 11
Serbest insülin Kan hemen santrifüj edilmeli Dondurarak saklanabilir
Demir (Iron, Fe)
Total demir baglama kapasitesin (TIBC)
Izositrat dehidrojenaz (ICD) RTde 6 sa 4oCde 2 hf
Laktat dehidrojenaz (LD, LDH) ve izoenzimleri
14
Serumda yapilan analizler 12
Lösin amino peptidaz (LAP) -20oCde 7 gün
Lipaz
Lipoprotein (a) Lp(a) 4oCde 1 hf -20oCde 3 yil -70oCde uzun süre
Düsük dansiteli lipoprotein kolesterol (LDL-C)
Magnezyum (Mg)
15
Serumda yapilan analizler 13
Miyoglobin (Mb) -15oCde 2 yil
5-Nükleotidaz (5-NT) 4oCde 4 gün Dondurarak 4 ay
Osteokalsin Hemen dondurulursa -20oCde 14 ay
Paratiroid hormon (Paratirin, PTH) Kan tüpü buz üzerine konmali ve sogukta santrifüj edilmeli -20oCde ve -70oCde saklanabilir
16
Serumda yapilan analizler 14
Inorganik fosfor (Pi)
Plasental laktojen (PL) Hemen dondurarak saklanabilir
Potasyum (K)
Pregnenolon -20oCde saklanabilir
Progesteron (P4) 4oCde 7 gün -20oCde 3 ay
17
Serumda yapilan analizler 15
Prolaktin (PRL)
Prostat spesifik antijen (PSA) 2-8oCde 2 hf -20oCde uzun süre
Total protein
Protein elektroforezi 4oCde 72 sa -20oCde 6 ay
Pirüvat kinaz (PK) Kan hemen satrifüj edilmeli
Sodyum (Na)
Serbest testosteron 4oCde 2 gün -20oCde 2 ay
18
Serumda yapilan analizler 16
Total testosteron 4oCde 1 hf -20oCde 6 ay
Tirotropin (Tiroid stimülan hormon, TSH) 4oCde 1 hf Dondurarak 1 ay
Serbest tiroksin (FT4) 4oCde 1 hf Dondurarak 1 ay
Total tiroksin (T4) 4oCde 1 hf Dondurarak 1 ay
Transferrin (siderofilin) 4oCde 72 sa -20oCde 6 ay
Trigliseridler (TG)
19
Serumda yapilan analizler 17
Serbest triiyodotironin (FT3) RTde 1 hf Dondurarak 1 ay
Total triiyodotironin T3) RTde 1 hf -20oCde 1 ay
Troponin-I (kardiyak spesifik) -25oCde 6 ay
Troponin-T (kardiyak spesifik) -20oCde 3 ay
Üre azotu (BUN)
Ürik asit
20
Serumda yapilan analizler 18
Vitamin B12 Isiktan korumali -20oCde 8 hf
Vitamin A (Retinol) 4oCde 4 hf -20oCde 2 yil
Vitamin C
1,25-Dihidroksi Vitamin D (1,25-Dihidroksi kalsiferol) -20oCde stabil

Vitamin E (?-Tokoferol) 4oCde 4 hf -20oC veya 70OCde 1 yil
21
Plazmada (EDTAli) yapilan analizler 1
Adrenokortikotropik hormon (ACTH) Kan soguk tüpe alinmali Saklanacaksa plazma 15 dakika içinde plastik tüplerde 70oCye konmali
Aldosteron -20oCde 2 yil
Amonyak (NH3) Alinan örnek buz üzerine konmali ve hemen çalisilmali
Antidiüretik hormon (ADH) Plazma sogutuculu santrifüjde hemen ayrilmali -20oCde stabil
Anti-DNA -20oCde saklanabilir
Antimitokondriyal antikor -20oCde saklanabilir
22
Plazmada (EDTAli) yapilan analizler 2
Antinötrofilsitoplazmik antikor (ANCA) -20oCde saklanabilir
Antinükleer antikor (ANA) -20oCde saklanabilir
Glukagon Hemen dondurulursa -20oCde 74 gün stabil
Plazma renin aktivitesi (PRA) Örnek tüpü hemen buzlu suya konmali ve plazma 4oCde hemen ayrilmali -20oCde 1 ay stabil
23
Plazmada (Na sitratli) yapilan analizler 1
Antitrombin III (AT-III) -25oCde 2 hf
Protein S -20oCde 1 ay
Protein C -20oCde 1 ay


Faktör II, V, VII, X Kan hemen buz üzerine konmali
Faktör VIII, IX, XI, XII Kan hemen buz üzerine konmali
Protrombin zamani (PT) RTde 2 sa 4oCde 4 sa
24
Plazmada (Na sitratli) yapilan analizler 2
Fibrinojen -20oCde birkaç ay
Plazminojen (PMG) RTde 8 sa -20oCde 1 ay
Plazminojen aktivatör inhibitör (PAI-1) Kan hemen 4oCde santrifüj edilmeli
25
Plazmada (heparinli) yapilan analizler
Hidroksiprolin (Hyp) Kan tüpü hemen buzlu suya konmali, 1 saat içinde santrifüj edilmeli -20oCde 1 hf stabil Deproteinize edilirse -70oCde uzun süre stabil
26
Tam kanda (Na sitratli) yapilan analizler
Aktive edilmis parsiyel tromboplastin zamani (APTT)
Eritrosit sedimantasyon hizi (ERS, Sed. Hizi) RTde 2 sa 4oCde 12 saat stabil Bazi yöntemlerde EDTAli kan da kullaniliyor.
27
Tam kanda (EDTAli) yapilan analizler
Hemogram Eritrosit sayisi (RBC) Hematokrit (HCT) Total hemoglobin (Hb) Ortalama hücre hemoglobini (MCH) Ortalama hücre hemoglobin konsantrasyonu (MCHC) Ortalama hücre volümü (MCV) Lökosit sayisi (WBC) Platelet sayisi (trombosit sayisi, PLT) Oda sicakliginda 24 sa 4oCde 48 sa
Serotonin Hemen dondurarak saklanabilir
Sickle Cell testi 4oCde 20 gün stabil
28
Tam kanda (heparinli) yapilan analizler
L-Laktat (Laktik asit) Kan hemen proteinsizlestirilmeli
Osmotik frajilite testi (OF)
Nitritler
Kan gazlari ve pH Heparinli enjektöre alinan arteriyel kan hemen buz üzerine konmali ve hemen laboratuvara gönderilmeli
Fenil alanin Dogumdan sonraki 2-5.günde filtre kagidina emdirilen tam kanda 30oCde 10 gün 4oCde 2 ay stabil
29
Hemolizatta yapilan analizler
Glukoz-6-Fosfat Dehidrojenaz (G6PD) ACD, EDTA veya heparinli kandan yikanmis eritrosit hemolizatlarinda 4oCde 20 günden fazla stabil
Redüe glutatyon (GSH) ACD, EDTA veya heparinli kandan yikanmis eritrosit hemolizatlarinda ACDlu ise 4oCde 20 günden fazla stabil
Glutatyon peroksidaz (GSH-Px) EDTA kandan yikanmis eritrosit hemolizatlarinda 4oCde 20 gün stabil
Glutatyon redüktaz ACD, EDTA veya heparinli kandan yikanmis eritrosit hemolizatlarinda 4oCde 20 günden fazla stabil
Glikolize hemoglobin (Hemoglobin A1C) EDTA, heparin veya oksalatli kandan yikanmis eritrosit hemolizatlarinda 4oCde 4-7 gün -70oCde 30 gün
Hemoglobin elektroforezi EDTAli, sitratli veya heparinli kandan yikanmis eritrosit hemolizatlarinda
30
Random idrar örneginde yapilan analizler 1
Rutin idrar analizi Spesifik gravite (dansite) pH Glukoz Albumin (protein) Bilirubin Ürobilinojen Aseton (keton cisimleri) Nitrit Idrar sedimenti
Mikroalbuminüri testi Bir haftada toplanan üç örnekte 8oCde 14 gün stabil
Koriyonik gonadotropin (hCG)
Total Heksozaminidaz (NAG) -20oCde 1 ay stabil
31
Random idrar örneginde yapilan analizler 2
Mukopolisakkaridler (MPS) Sabah idrarindan baska örnekte
Porfobilinojen (PBG) Örnek abdominal agri epizotlari sirasinda veya hemen sonra alinmali 4oCde 1-2 hf -20oCde birkaç hafta stabil 24 saatlik idrarda da
Porfirinler Örnek 4-8oCde karanlikta saklanmali
Osmolalite 24 saatlik idrarda da
Hemoglobin (gizli kan)
32
24 saatlik idrarda yapilan analizler 1
Albümin Koruyucu konmamali Toplama kabi 2-4oCde tutulmali Dondurularak saklanabilir
Aldosteron Koruyucu olarak 50lik asetik asit konur Dondurularak saklanabilir
Amino asidler (total) Toplama kabi 2-4oCde tutulmali -70oCde stabil
?-Aminolevulinik asit (?-ALA, ALA) Karanlikta tutulmali Koruyucu olarak 10 ml HCl (6mol/L) gerekir 4oCde 2 hf stabil
Amilaz 1, 2, 4 saatlik idrarda da pH alkali olmali
Klorür (Cl)
Serbest kortizol Koruyucu olarak 1 g borik asit Dondurularak uzun süre saklanabilir
33
24 saatlik idrarda yapilan analizler 2
Kreatinin Buz dolabinda 4 gün Dondurularak saklanabilir
Dehidroepiandrosteron (DHEA) Koruyucu olarak 1 g borik asit
Dihidrotestosteron (DHT)
Estradiol (E2) Koruyucu olarak 1 g borik asit
Estriol (E3) Koruyucu olarak 1 g borik asit
Homovanilik asit (HVA) Koruyucu olarak 20 ml HCl (6mol/L)
17-Hidroksikortikosteroidler (17-OHCS) Koruyucu olarak 1 g borik asit -20oCde uzun süre saklanabilir
5-Hidroksiindolasetik asit (5-HIAA) Koruyucu kullanilmaz pH 6mol/L HCl ile 2-3e ayarlanir 4oCde 2 hf -20oCde uzun süre saklanabilir
34
24 saatlik idrarda yapilan analizler 3
17-Hidroksipregnenolon Koruyucu olarak 1 g borik asit
Serbest hidroksiprolin (Hyp) Koruyucu olarak 20 ml toluen veya toplama kabini buz dolabinda tutma -20oCde uzun süre saklanabilir
Total hidroksiprolin (Hyp) Toplama kabini buz dolabinda tutmali 30 ml HCl (6mol/L) ile pHlt2 yapilmali
17-Ketojenik steroidler (17-KGS) Koruyucu olarak 1 g borik asit 4oCde 2 hf -20oCde uzun süre saklanabilir
17-Ketosteroidler (17-KS) Koruyucu olarak 1 g borik asit 4oCde 2 hf -20oCde uzun süre saklanabilir
Magnezyum (mg) Metal içermeyen plastik kapta
Osmolalite Random idrar örneginde de
Fenil alanin Koruyucu olarak 20 ml toluen veya toplama kabini buz dolabinda tutma -20oCde uzun süre saklanabilir
35
24 saatlik idrarda yapilan analizler 4
Inorganik fosfor (Pi) Asitle yikanmis deterjansiz kapta
Porfobilinojen (PBG) Random idrar örneginde de 5 g Na2CO3 içeren kapta Karanlikta saklanir.
Porfirinler Random idrar örneginde de 5 g Na2CO3 içeren kapta Karanlikta saklanir.
Potasyum (K)
Pregnanediol Koruyucu olarak 1 g borik asit
Pregnenolon Koruyucu kullanilmaz
Piridinium kollajen çapraz baglari Koruyucu olarak 25 ml HCl (6mol/L)
Sodyum (Na)
36
24 saatlik idrarda yapilan analizler 5
Total testosteron
Üre azotu
Ürik asit Koruyucu olarak NaOH kullanilir Toplama kabi buz dolabinda tutulmali
Vanililmandelik asit (VMA) Koruyucu olarak 20 ml HCl (6mol/L) Toplama kabi buz dolabinda tutulmali 2 hf stabil
37
Feçeste (gaitada, diskida) yapilan analizler
Kalitatif yag analizi
Kantitatif yag tayini 72 saatlik diski
Gizli kan
38
Plevral ve peritoneal sivida yapilan analizler
Transüda-eksüda karakterini saptamak önemlidir.
Dansite
Protein
Rivalta testi
Glukoz
Total lipid
LDH
Bakir
39
Sinovyal sivida yapilan analizler
Glukoz
Protein
Na ürat kristalleri varligini arastirma
Müsin pihti olusumu testi
pH
40
BOSta yapilan analizler
BOS, berrak ve kansiz olmali...
Klorür
Glukoz
Laktat Dehidrojenaz (LD, LDH)
Magnezyun (Mg)
pH
Potasyum (K)
Sodyum (Na)
Protein Pandy reaksiyonu...
41
Amniyotik sivida yapilan analizler
Total bilirubin Isiktan korumali
Estradiol (E2)
Serbest estriol (FE3)
Total estriol (E3)
Köpük stabilite testi
Lesitin/Sfingomiyelin orani (L/S)
Plasental laktojen (PL)
pregnanediol
17-Ketosteroidler (17-KS)